Dlaczego oznaczenie „Bauart” w kolanach hamburskich bywa mylące?

Osoby pracujące z dokumentacją techniczną często spotykają oznaczenie Bauart. Występuje ono w niemieckich katalogach producentów, starszych projektach oraz dokumentacji eksportowej. Problem polega na tym, że słowo to nie zawsze oznacza to samo.

Jedni utożsamiają Bauart z promieniem gięcia kolana, inni z typem wykonania zgodnym z normą EN 10253. W efekcie podczas zamawiania elementów łatwo o nieporozumienie.

W tym artykule wyjaśniamy, czym naprawdę jest oznaczenie Bauart, dlaczego może być interpretowane na różne sposoby oraz jak uniknąć błędów podczas doboru kolan hamburskich.

Czym właściwie jest „Bauart”?

Słowo Bauart pochodzi z języka niemieckiego i oznacza dosłownie:
- typ konstrukcji,
- rodzaj wykonania,
- sposób wykonania.

Nie jest to norma ani parametr techniczny.

Samo określenie Bauart niczego jeszcze nie definiuje. Dopiero dokumentacja lub norma, w której zostało użyte, nadaje mu konkretne znaczenie.

I właśnie tutaj zaczynają się problemy.

Bauart w starszych normach DIN

Przez wiele lat podstawową normą dla kolan hamburskich w Niemczech była DIN 2605.

W tej normie spotykamy oznaczenia:
- Bauart 2
- Bauart 3
- Bauart 5

Określają one różne promienie gięcia kolana.

W większości średnic odpowiadają one promieniom stosowanym później w normie EN:

DIN 2605
- Bauart 2: 2D 
- Bauart 3: 3D 
- Bauart 5: 5D

Nie jest to jednak przelicznik obowiązujący dla wszystkich średnic. Już dla najmniejszych wymiarów (np. Ø21,3 mm oraz Ø26,9 mm) występują wyjątki, dlatego nie należy próbować wyliczać promienia wyłącznie na podstawie oznaczenia Bauart.

Dlaczego samo oznaczenie Bauart nie wystarcza?

To jeden z najczęściej popełnianych błędów.

Przykładowo projekt zawiera zapis: DIN 2605 – Bauart 3

Czy wiadomo już, jakie kolano należy zamówić? Niestety nie. Do prawidłowego określenia elementu nadal potrzebne są:
- norma wykonania,
- średnica rury,
- grubość ścianki,
- kąt kolana,
- gatunek stali,
- rzeczywisty promień gięcia.

Samo określenie Bauart informuje jedynie o grupie geometrycznej przewidzianej przez normę.

Jak wygląda to w normach EN?

Obecnie w większości nowych projektów stosowane są normy europejskie EN 10253.

Dla stali nierdzewnych najczęściej spotyka się:
-EN 10253-3 - kształtki spawane,
-EN 10253-4 - kształtki bezszwowe oraz spawane o wymaganiach dla stali nierdzewnych.

Normy EN nie posługują się już oznaczeniami Bauart 2, Bauart 3 czy Bauart 5 w taki sposób, jak robiła to DIN 2605. Zamiast tego określają konkretne wymiary oraz promienie gięcia przypisane do poszczególnych średnic.

Tu pojawia się największe nieporozumienie

Oznaczenie Bauart nie ma jednego, uniwersalnego znaczenia. Jego interpretacja zależy od normy lub dokumentacji, w której zostało użyte. W starszej normie DIN 2605 określenie Bauart odnosi się do geometrii kolana, czyli przede wszystkim promienia gięcia. Natomiast we współczesnych normach europejskich EN 10253 sposób klasyfikacji kształtek jest inny i nie opiera się na oznaczeniach Bauart w rozumieniu stosowanym przez DIN. Dlatego podczas analizy projektu lub dokumentacji technicznej nie należy zakładać, że oznaczenie Bauart można bezpośrednio przełożyć na wymagania normy EN lub konkretny produkt oferowany przez producenta. Zawsze warto sprawdzić, do jakiej normy odnosi się dokumentacja oraz jakie parametry techniczne zostały w niej określone. W praktyce najważniejsze są nie same oznaczenia, lecz jednoznacznie zdefiniowane parametry: obowiązująca norma, średnica rury, grubość ścianki, gatunek stali, kąt oraz rzeczywisty promień gięcia.

DIN czy EN – co obowiązuje obecnie?

Normy DIN przez wiele lat były podstawą projektowania instalacji przemysłowych.

Obecnie w większości nowych inwestycji stosuje się normy europejskie EN, jednak dokumentacja oparta na DIN nadal jest spotykana:
- podczas modernizacji istniejących instalacji,
- w projektach realizowanych dla odbiorców niemieckich,
- w starszej dokumentacji technicznej.

Dlatego znajomość obu systemów oznaczeń nadal pozostaje przydatna.

Jak poprawnie odczytać oznaczenie kolana?

Jeżeli w projekcie znajduje się zapis: DIN 2605 Bauart 3 nie należy automatycznie zamawiać pierwszego kolana opisanego jako „3D” Najpierw warto sprawdzić: średnicę rury, grubość ścianki, materiał, wymagany promień, obowiązującą normę. Dopiero komplet tych informacji pozwala jednoznacznie dobrać właściwy element.

Najczęstsze błędy przy zamawianiu

W praktyce najwięcej pomyłek wynika z założenia, że jedno oznaczenie określa wszystkie parametry kolana. Do najczęstszych błędów należą:
- utożsamianie Bauart z normą,
- przeliczanie promienia wyłącznie na podstawie oznaczenia 2D lub 3D,
- pomijanie rzeczywistego promienia podanego przez producenta,
- mieszanie wymagań norm DIN i EN bez sprawdzenia dokumentacji projektowej.

Jak zamawiać kolana, aby uniknąć pomyłek?

Najbezpieczniej opisywać kolano pełnym zestawem parametrów.

Przykład:
Kolano hamburskie 90°
EN 10253-4
Ø101,6 × 2 mm
304L
R152 mm
Certyfikat 3.1

Taki opis nie pozostawia miejsca na interpretację i pozwala jednoznacznie dobrać właściwy element.

Słowo Bauart oznacza jedynie „typ wykonania”, jednak jego znaczenie zależy od normy, w której zostało użyte. W starszej normie DIN 2605 odnosi się do geometrii i promienia gięcia kolana. W aktualnych normach EN spotykamy natomiast oznaczenia wykonania A i B, które dotyczą konstrukcji oraz właściwości wytrzymałościowych, a nie promienia. Dlatego podczas odczytywania dokumentacji technicznej warto zawsze sprawdzić, do której normy odnosi się oznaczenie Bauart, zamiast zakładać, że ma ono jedno uniwersalne znaczenie.

W ofercie e-italinox.pl wszystkie kolana hamburskie opisujemy zgodnie z obowiązującymi normami oraz rzeczywistymi parametrami technicznymi. Dzięki temu klient nie musi interpretować historycznych oznaczeń Bauart ani porównywać różnych systemów nazewnictwa stosowanych przez producentów. Przy wyborze produktu wystarczy dobrać odpowiednią normę (np. EN 10253-4 lub EN 10374), średnicę, grubość ścianki, materiał oraz promień gięcia.

AI GENERATED - zdjęcia ilustracyjne w tym artykule zostały wygenerowane z użyciem sztucznej inteligencji.

autor: Jarosław Kruczek

Nazywam się Jarosław Kruczek i w Italinox Polska odpowiadam za rozwój szeroko pojętego e-commerce, obejmującego zarówno budowę i rozwój sprzedaży internetowej, jak i optymalizację doświadczenia zakupowego klientów. Jestem twórcą sklepu e-italinox.pl, który powstał z myślą o dwóch grupach odbiorców – osobach, które na co dzień nie mają styczności ze stalą nierdzewną, oraz tych, dla których jest ona codziennym narzędziem pracy. Skupiam się na upraszczaniu złożonych zagadnień i porządkowaniu wiedzy w branży, w której informacje bywają rozproszone i niejednoznaczne, tak aby ułatwiać klientom podejmowanie trafnych decyzji zakupowych.

Poza pracą jestem dumnym mężem, ojcem i dziadkiem, miłośnikiem kina i gotowania oraz opiekunem dość nietypowej gromady zwierząt.